Τρίτη, 10 Νοεμβρίου 2015

Η στρατιωτική δικτατορία
(1967-1974)

Η δημοκρατία στην Ελλάδα μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και τον εμφύλιο λει­τουρ­γεί με προβληματικό τρόπο. Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, ωστόσο, πα­ρα­τη­ρεί­ται μια αξιό­λογη πνευματική άνθηση και μια προσπάθεια να βελτιωθεί το πολιτικό σύ­στη­μα. Ο ηγέτης της Ένωσης Κέντρου (Ε.Κ.) Γεώργιος Παπανδρέου κηρύσσει αγώνα ε­να­ντί­ον του κομμα­τικού κράτους και τάσσεται υπέρ της πολιτικής αλλαγής, ενώ το 1963 οι παρακρατικές οργανώσεις, που δηλητηριάζουν την πολιτική ζωή της χώρας, δο­λο­φο­νούν τον βουλευτή του αριστερού κόμματος της ΕΔΑ Γρηγόρη Λαμπράκη.

Το 1964 η Ε.Κ. κερδίζει τις εκλογές αλλά έναν χρόνο αργότερα η ανάμειξη του βα­σι­λιά στη διακυβέρνηση της χώρας οδηγεί τον πρωθυπουργό Παπανδρέου σε πα­ραί­τη­ση. Ακο­λουθεί πολιτική αστάθεια με αλλεπάλληλες αλλαγές κυβερνήσεων και έξαρση της δράσης των παρακρατικών οργανώσεων. Τελικά τα κόμματα συμφωνούν να γί­νουν νέες εκλογές τον Μάιο του 1967. Όμως αυτές οι εκλογές δεν πρόκειται να δι­ε­ξα­χθούν ποτέ...

Στις 21 Απριλίου 1967 μια ομάδα αξιωματικών με επικεφαλής τον Γεώργιο Πα­πα­δό­που­­λο εκμεταλλεύεται την πολιτική αστάθεια και καταλαμβάνει με πραξικόπημα την ε­ξου­σί­α. Η δικτατορία θα διαρκέσει λίγο περισσότερο από εφτά χρόνια και θα μείνει στην Ιστορία ως «Επταετία» ή «χούντα των συνταγματαρχών».
● Η λέξη χούντα είναι ισπανική και δηλώνει μια ομάδα αξιωματικών, οι οποίοι συ­νω­μο­­τούν για να καταλάβουν την εξουσία με στρατιωτικό πραξικόπημα.

21 Απριλίου 1967, πρωί. Άρματα μάχης στην πλατεία Συντάγματος...
...μπροστά από τη Βουλή...
...και στο προαύλιό της...

Η δικτατορία επιβάλλεται με τον στρατό, τα όπλα και τη βία. Η κοινοβουλευτική δη­μο­κρα­­τί­α καταλύεται και εφαρμόζεται στρατιωτικός νόμος. Αυτό σημαίνει ότι:
Καταργείται η Βουλή και απαγορεύεται η λειτουργία των πολιτικών κομμάτων.
Καταργούνται τα άρθρα του Συντάγματος που αναφέρονται στα βασικά ατομικά δι­και­­ώ­μα­τα των πολιτών.
Απαγορεύονται οι συγκεντρώσεις σε δημόσιους ή ιδιωτικούς χώρους.


● Επιβάλλεται λογοκρισία στον Τύπο και απαγορεύεται η κυκλοφορία της μουσικής, των βιβλίων κτλ. όσων δημιουργών θεωρεί η χούντα αντίθετους με την πολιτική της. Ο έλεγ­χος των μέσων μαζικής ενημέρωσης έχει στόχο να φιμώσει την αντίθετη ά­πο­ψη και να οδηγήσει σταδιακά στην αυτολογοκρισία.
Συλλαμβάνονται οι πολιτικοί αρχηγοί, πολιτικά πρόσωπα, άνθρωποι των γραμ­μά­των αλλά και απλοί πολίτες, γνωστοί για τις δημοκρατικές αντιλήψεις τους. Όσοι θε­ω­ρού­νται επικίνδυνοι για το καθεστώς διώκονται για τις ιδέες τους και με συ­στη­μα­τι­κό τρόπο βα­σανίζονται, φυλακίζονται ή και εξορίζονται σε ξερονήσια του Αιγαίου.
● Συγκροτούνται ειδικά δικαστήρια (στρατοδικεία), όπου δικάζονται και κα­τα­δι­κά­ζο­νται όσοι αντιδρούν στο καθεστώς ή θεωρούνται ύποπτοι, με στόχο να τρο­μο­κρα­τη­θεί ο λα­ός και να αποτραπεί κάθε διάθεση αντίστασής του.

Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος στην αρχή συνεργάζεται με τους πραξικοπηματίες. Αρ­γό­τε­ρα επιχειρεί να αντιδράσει (Δεκέμβριος 1967), αποτυγχάνει και αναγκάζεται να φύγει α­πό τη χώρα.

Το σύμβολο της χούντας: «Ο Φοίνικας με τον Στρατιώτη».

Καθώς περνάει ο καιρός η σκληρότητα της δικτατορίας γίνεται ολοένα και πιο φα­νε­ρή. Πολλοί πολίτες αντιδρούν και οργανώνονται για την ανατροπή της συ­γκρο­τώ­ντας αντι­στασιακές οργανώσεις. Άλλοι καταφεύγουν σε χώρες του εξωτερικού και συ­νε­χί­ζουν από εκεί τον αγώνα για τη δημοκρατία.

Οι αντιστασιακές οργανώσεις ενημερώνουν τη διεθνή κοινή γνώμη με ανακοινώσεις, άρ­­θρα, συνεντεύξεις στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και έντυπο ενημερωτικό υλικό (α­φί­σες κ.ά.). Παράλληλα πραγματοποιούν εκδηλώσεις συμπαράστασης, συναυλίες, δι­α­δη­λώ­σεις και επιδίδουν διαβήματα στις ξένες κυβερνήσεις.


Στο εσωτερικό τα πράγματα είναι σαφώς δυσκολότερα. Τον Αύγουστο του 1968 ο Α­λέ­­κος Παναγούλης αποπειράται να δολοφονήσει τον αρχιδικτάτορα Γ. Παπαδόπουλο, ε­νώ τον Μάιο του 1973 ξεσπά το κίνημα του Ναυτικού, που δείχνει ότι στις ένοπλες δυ­νά­μεις υπάρχουν πολλοί αξιωματικοί που αντιδρούν στην κατάλυση της δη­μο­κρα­τί­ας.

Κορυφαία στιγμή αντίστασης, ωστόσο, αποτελούν τα γεγονότα του 1973 που σχε­τί­ζο­­νται με το φοιτητικό κίνημα:
● Τον Φεβρουάριο τρεις με τέσσερις χιλιάδες φοιτητές καταλαμβάνουν τη Νομική Σχο­λή του Πανεπιστημίου της Αθήνας και καλούν τον λαό σε αγώνα για τη δι­εκ­δί­κη­ση των δη­μοκρατικών ελευθεριών. Η κατάληψη θα διαλυθεί ύστερα από σοβαρά επεισόδια.
● Την ίδια περίοδο οργανώνονται κινητοποιήσεις στη Θεσσαλονίκη, την Πάτρα και τα Ι­­ω­άν­νι­να.
● Τον Νοέμβριο φοιτητές καταλαμβάνουν το Πολυτεχνείο της Αθήνας και τα πα­νε­πι­στη­­μι­α­κά κτίρια της Θεσσαλονίκης και της Πάτρας. Η εξέλιξη των γεγονότων, ειδικά στην Α­θήνα, είναι ραγδαία.

Το κτίριο του Πολυτεχνείου τις ημέρες της φοιτητικής εξέγερσης (Νοέμβριος 1973)

Μέσα από το Πολυτεχνείο οι φοιτητές και οι φοιτήτριες δημοσιοποιούν την αντίδρασή τους στη χούντα και διεκδικούν αυθόρμητα και δυναμικά την πτώση της. Λει­τουρ­γούν παράνομα ραδιοφωνικό σταθμό και καλούν όλο τον λαό να παλέψει κατά της δι­κτα­­το­ρί­ας.


Η κατάληψη του Πολυτεχνείου μετατρέπεται τις επόμενες ημέρες σε λαϊκή εξέγερση και πλήθος κόσμου συγκρούεται με τις δυνάμεις καταστολής. Τα γεγονότα γίνονται γνω­στά σε όλο τον κόσμο και επηρεάζουν τη διεθνή κοινή γνώμη εναντίον του δι­κτα­το­ρι­κού κα­θεστώτος.

Φοιτητές και φοιτήτριες διαδηλώνουν στο προαύλιο του Πολυ-
τεχνείου κατά της στρατιωτικής δικτατορίας (Νοέμβριος 1973)

Η χούντα ανησυχεί και αντιδρά στην εξέγερση χρησιμοποιώντας βία. Μετά τις πρώ­τες συγκρούσεις με την αστυνομία και τους τραυματισμούς που ακολουθούν, πολ­λα­πλα­σι­ά­­ζο­νται οι ραδιοφωνικές εκκλήσεις για βοήθεια και συμπαράσταση. Ο στρατός δι­α­τάσ­σε­­ται να χρησιμοποιήσει άρματα μάχης για την καταστολή της εξέγερσης. Έ­να α­πό αυτά τελικά εισβάλλει στο Πολυτεχνείο, προκαλώντας τον θάνατο πολλών φοι­τη­τών και φοι­τητριών.

17 Νοεμβρίου 1973: Το άρμα μάχης λίγο πριν εισβάλει στον χώρο του Πολυτεχνείου

Το καθεστώς κλονίζεται και οι δικτάτορες προσπαθούν να στρέψουν την προσοχή του λαού στα εξωτερικά ζητήματα. Οργανώνουν πραξικόπημα στην Κύπρο και α­να­τρέ­πουν τον πρόεδρο της χώρας αρχιεπίσκοπο Μακάριο. Η Τουρκία βρίσκει την ευ­και­ρί­α να ει­σβάλει στο νησί (Ιούλιος 1974), ενώ η χούντα της Ελλάδας αποδεικνύεται τε­λεί­ως ανέ­τοιμη να αντιμετωπίσει την κατάσταση. Επικρατεί χάος και η δικτατορία κα­ταρ­ρέ­ει.

Τον ίδιο μήνα καλείται ο πρώην πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής, που ζει στη Γαλλία, να αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας. Εγκαθιδρύεται η Τρίτη Ελ­λη­νι­κή Δημο­κρατία, σχηματίζεται κυβέρνηση εθνικής ενότητας, απελευθερώνονται οι πο­λι­τι­κοί κρα­τούμενοι, επιστρέφουν οι εξόριστοι και δίνεται γενική αμνηστία.

ΠΗΓΕΣ: Ιστορία ΣΤ' τάξης (2006 & 2011), Ιστορία Γ' Γυμνασίου | ΕΙΚΟΝΕΣ: www.ysterografonews.gr (1), koutipandoras.gr (2), flickr.com (3), podilato98.blogspot.gr (4,6,8), el.wikipedia.org (5), momentum-gr.blogspot.gr (7), Ιστορία ΣΤ' τάξης/2006 (9), www.e-go.gr (10)

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ:
1ο μέρος: Η Αντίσταση στη χούντα
2ο μέρος: Η εξέγερση του Πολυτεχνείου

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Πολυτεχνείο 1973


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Παρακαλώ μη γράφετε με greeklish ή κεφαλαία (σημαίνει ότι φωνάζετε), γιατί τα σχόλια θα διαγράφονται. Πριν τη δημοσίευση ελέγξτε για τυχόν λάθη απροσεξίας, πατώντας στο κουμπί «Προεπισκόπηση». Περισσότερα εδώ.