Τρίτη, 10 Νοεμβρίου 2015

Η στρατιωτική δικτατορία
(1967-1974)

Η δημοκρατία στην Ελλάδα μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον εμφύλιο λει­τουρ­γεί με προ­βλη­μα­τι­κό τρόπο. Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, ωστόσο, πα­ρα­τη­ρεί­ται μια α­ξι­ό­­λο­γη πνευματική άνθηση και μια προσπάθεια να βελτιωθεί το πολιτικό σύ­στη­μα. Ο ηγέτης της Ένωσης Κέντρου (Ε.Κ.) Γεώργιος Παπανδρέου κηρύσσει α­γώ­να ε­να­ντί­ον του κομ­μα­­τι­κού κράτους και τάσσεται υπέρ της πολιτικής αλλαγής, ε­νώ το 1963 οι παρακρατικές ορ­γα­νώ­σεις, που δηλητηριάζουν την πολιτική ζωή της χώ­ρας, δο­λο­φο­νούν τον βουλευτή του α­ρι­στε­ρού κόμματος της ΕΔΑ Γρηγόρη Λα­μπρά­κη.

Το 1964 η Ε.Κ. κερδίζει τις εκλογές αλλά έναν χρόνο αργότερα η ανάμειξη του βα­σι­λιά στη δι­α­κυ­βέρ­νη­ση της χώρας οδηγεί τον πρωθυπουργό Παπανδρέου σε πα­ραί­τη­ση. Α­κο­­λου­θεί πολιτική αστάθεια με αλλεπάλληλες αλλαγές κυβερνήσεων και έξαρση της δράσης των πα­ρα­κρα­τι­κών οργανώσεων. Τελικά τα κόμματα συμφωνούν να γί­νουν νέες εκλογές τον Μάι­ο του 1967. Όμως αυτές οι εκλογές δεν πρόκειται να δι­ε­ξα­χθούν ποτέ...

Στις 21 Απριλίου 1967 μια ομάδα αξιωματικών με επικεφαλής τον Γεώργιο Πα­πα­δό­που­­λο εκμεταλλεύεται την πολιτική αστάθεια και καταλαμβάνει με πραξικόπημα την ε­ξου­σί­α. Η δι­κτα­το­ρί­α θα διαρκέσει λίγο περισσότερο από εφτά χρόνια και θα μεί­νει στην Ιστορία ως «Ε­πτα­ε­τί­α» ή «χούντα των συνταγματαρχών».
● Η λέξη χούντα είναι ισπανική και δηλώνει μια ομάδα αξιωματικών, οι οποίοι συ­νω­μο­­τούν για να καταλάβουν την εξουσία με στρατιωτικό πραξικόπημα.

21 Απριλίου 1967, πρωί. Άρματα μάχης στην πλατεία Συντάγματος...
...μπροστά από τη Βουλή...
...και στο προαύλιό της...

Η δικτατορία επιβάλλεται με τον στρατό, τα όπλα και τη βία. Η κοινοβουλευτική δη­μο­κρα­­τί­α καταλύεται και εφαρμόζεται στρατιωτικός νόμος. Αυτό σημαίνει ότι:
Καταργείται η Βουλή και απαγορεύεται η λειτουργία των πολιτικών κομμάτων.
Καταργούνται τα άρθρα του Συντάγματος που αναφέρονται στα βασικά ατομικά δι­και­­ώ­μα­τα των πολιτών.
Απαγορεύονται οι συγκεντρώσεις σε δημόσιους ή ιδιωτικούς χώρους.


● Επιβάλλεται λογοκρισία στον Τύπο και απαγορεύεται η κυκλοφορία της μουσικής, των βι­βλί­ων κτλ. όσων δημιουργών θεωρεί η χούντα αντίθετους με την πολιτική της. Ο έλεγ­χος των μέσων μαζικής ενημέρωσης έχει στόχο να φιμώσει την αντίθετη ά­πο­ψη και να ο­δη­γή­σει σταδιακά στην αυτολογοκρισία.
Συλλαμβάνονται οι πολιτικοί αρχηγοί, πολιτικά πρόσωπα, άνθρωποι των γραμ­μά­των αλ­λά και απλοί πολίτες, γνωστοί για τις δημοκρατικές αντιλήψεις τους. Όσοι θε­ω­ρού­νται ε­πι­κίν­δυ­νοι για το καθεστώς διώκονται για τις ιδέες τους και με συ­στη­μα­τι­κό τρόπο βα­­σα­νί­ζο­νται, φυλακίζονται ή και εξορίζονται σε ξερονήσια του Αιγαίου.
● Συγκροτούνται ειδικά δικαστήρια (στρατοδικεία), όπου δικάζονται και κα­τα­δι­κά­ζο­νται ό­σοι αντιδρούν στο καθεστώς ή θεωρούνται ύποπτοι, με στόχο να τρο­μο­κρα­τη­θεί ο λα­ός και να αποτραπεί κάθε διάθεση αντίστασής του.

Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος στην αρχή συνεργάζεται με τους πραξικοπηματίες. Αρ­γό­τε­ρα ε­πι­χει­ρεί να αντιδράσει (Δεκέμβριος 1967), αποτυγχάνει και αναγκάζεται να φύγει α­πό τη χώ­ρα.

Το σύμβολο της χούντας: «Ο Φοίνικας με τον Στρατιώτη».

Καθώς περνάει ο καιρός η σκληρότητα της δικτατορίας γίνεται ολοένα και πιο φα­νε­ρή. Πολ­λοί πολίτες αντιδρούν και οργανώνονται για την ανατροπή της συ­γκρο­τώ­ντας α­ντι­­στα­σι­α­κές οργανώσεις. Άλλοι καταφεύγουν σε χώρες του εξωτερικού και συ­νε­χί­ζουν α­πό εκεί τον αγώνα για τη δημοκρατία.

Οι αντιστασιακές οργανώσεις ενημερώνουν τη διεθνή κοινή γνώμη με ανακοινώσεις, άρ­­θρα, συνεντεύξεις στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και έντυπο ενημερωτικό υλικό (α­φί­σες κ.ά.). Παράλληλα πραγματοποιούν εκδηλώσεις συμπαράστασης, συναυλίες, δι­α­δη­λώ­σεις και επιδίδουν διαβήματα στις ξένες κυβερνήσεις.


Στο εσωτερικό τα πράγματα είναι σαφώς δυσκολότερα. Τον Αύγουστο του 1968 ο Α­λέ­­κος Πα­να­γού­λης αποπειράται να δολοφονήσει τον αρχιδικτάτορα Γ. Παπαδόπουλο, ε­νώ τον Μάι­ο του 1973 ξεσπά το κίνημα του Ναυτικού, που δείχνει ότι στις ένοπλες δυ­νά­μεις υ­πάρ­χουν πολλοί αξιωματικοί που αντιδρούν στην κατάλυση της δη­μο­κρα­τί­ας.

Κορυφαία στιγμή αντίστασης, ωστόσο, αποτελούν τα γεγονότα του 1973 που σχε­τί­ζο­­νται με το φοιτητικό κίνημα:
● Τον Φεβρουάριο τρεις με τέσσερις χιλιάδες φοιτητές καταλαμβάνουν τη Νομική Σχο­λή του Πανεπιστημίου της Αθήνας και καλούν τον λαό σε αγώνα για τη δι­εκ­δί­κη­ση των δη­­μο­κρα­τι­κών ελευθεριών. Η κατάληψη θα διαλυθεί ύστερα από σοβαρά επεισόδια.
● Την ίδια περίοδο οργανώνονται κινητοποιήσεις στη Θεσσαλονίκη, την Πάτρα και τα Ι­­ω­άν­νι­να.
● Τον Νοέμβριο φοιτητές καταλαμβάνουν το Πολυτεχνείο της Αθήνας και τα πα­νε­πι­στη­­μι­α­κά κτίρια της Θεσσαλονίκης και της Πάτρας. Η εξέλιξη των γεγονότων, ειδικά στην Α­­θή­να, είναι ραγδαία.

Το κτίριο του Πολυτεχνείου τις ημέρες της φοιτητικής εξέγερσης (Νοέμβριος 1973)

Μέσα από το Πολυτεχνείο οι φοιτητές και οι φοιτήτριες δημοσιοποιούν την αντίδρασή τους στη χούντα και διεκδικούν αυθόρμητα και δυναμικά την πτώση της. Λει­τουρ­γούν πα­ρά­νο­μα ραδιοφωνικό σταθμό και καλούν όλο τον λαό να παλέψει κατά της δι­κτα­­το­ρί­ας.


Η κατάληψη του Πολυτεχνείου μετατρέπεται τις επόμενες ημέρες σε λαϊκή εξέγερση και πλή­θος κόσμου συγκρούεται με τις δυνάμεις καταστολής. Τα γεγονότα γίνονται γνω­στά σε ό­λο τον κόσμο και επηρεάζουν τη διεθνή κοινή γνώμη εναντίον του δι­κτα­το­ρι­κού κα­θε­στώ­τος.

Φοιτητές και φοιτήτριες διαδηλώνουν στο προαύλιο του Πολυ-
τεχνείου κατά της στρατιωτικής δικτατορίας (Νοέμβριος 1973)

Η χούντα ανησυχεί και αντιδρά στην εξέγερση χρησιμοποιώντας βία. Μετά τις πρώ­τες συ­γκρού­σεις με την αστυνομία και τους τραυματισμούς που ακολουθούν, πολ­λα­πλα­σι­ά­­ζο­νται οι ραδιοφωνικές εκκλήσεις για βοήθεια και συμπαράσταση. Ο στρατός δι­α­τάσ­σε­­ται να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει άρματα μάχης για την καταστολή της εξέγερσης. Έ­να α­πό αυτά τελικά ει­σβάλ­λει στο Πολυτεχνείο, προκαλώντας τον θάνατο πολλών φοι­τη­τών και φοι­τητριών.

17 Νοεμβρίου 1973: Το άρμα μάχης λίγο πριν εισβάλει στον χώρο του Πολυτεχνείου

Το καθεστώς κλονίζεται και οι δικτάτορες προσπαθούν να στρέψουν την προσοχή του λα­ού στα εξωτερικά ζητήματα. Οργανώνουν πραξικόπημα στην Κύπρο και α­να­τρέ­πουν τον πρό­ε­δρο της χώρας αρχιεπίσκοπο Μακάριο. Η Τουρκία βρίσκει την ευ­και­ρί­α να ει­­σβά­λει στο νησί (Ιούλιος 1974), ενώ η χούντα της Ελλάδας α­πο­δει­κνύ­ε­ται τε­λεί­ως ανέ­τοιμη να α­ντι­με­τω­πί­σει την κατάσταση. Επικρατεί χάος και η δι­κτα­το­ρί­α κα­ταρ­ρέ­ει.

Τον ίδιο μήνα καλείται ο πρώην πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής, που ζει στη Γαλ­λί­α, να αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας. Εγκαθιδρύεται η Τρίτη Ελ­λη­νι­κή Δη­μο­­κρα­τί­α, σχηματίζεται κυβέρνηση εθνικής ενότητας, απελευθερώνονται οι πο­λι­τι­κοί κρα­­τού­με­νοι, επιστρέφουν οι εξόριστοι και δίνεται γενική αμνηστία.

ΠΗΓΕΣ: Ιστορία ΣΤ΄ τάξης (2006 & 2011), Ιστορία Γ΄ Γυμνασίου | ΕΙΚΟΝΕΣ: www.ysterografonews.gr (1), koutipandoras.gr (2), flickr.com (3), podilato98.blogspot.gr (4,6,8), el.wikipedia.org (5), momentum-gr.blogspot.gr (7), Ιστορία ΣΤ΄ τάξης/2006 (9), www.e-go.gr (10)

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ:
1ο μέρος: Η Αντίσταση στη χούντα
2ο μέρος: Η εξέγερση του Πολυτεχνείου


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Πολυτεχνείο 1973


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Παρακαλώ μη γράφετε με greeklish ή κεφαλαία (σημαίνει ότι φωνάζετε), γιατί τα σχόλια θα διαγράφονται. Πριν τη δημοσίευση ελέγξτε για τυχόν λάθη απροσεξίας, πατώντας στο κουμπί «Προεπισκόπηση». Περισσότερα εδώ.