Σάββατο, 18 Φεβρουαρίου 2017

Απόκριες
(τραγούδι)



Τραγούδια, γέλια, χορούς, παιχνίδια,
τρελά στολίδια, χίλια καλά
οι Απόκριες φέραν και φέτος πάλι.
Το καρναβάλι κάπου γελά!

Το γαϊτανάκι στους δρόμους βγαίνει,
παντού πηγαίνει, παντού γυρνά.
Καθένας γύρω μασκαρεμένος,
μουτζουρωμένος, καλοπερνά!

Τραγούδια, γέλια, χορούς, παιχνίδια...



ΠΟΙΗΣΗ: Μαρία Ελδεστάιν-Γουδέλη / ΜΟΥΣΙΚΗ: Άγνωστος
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: Άγνωστος / ΔΙΣΚΟΣ: Άγνωστος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Απόκριες, μουσική


Τρίτη, 14 Φεβρουαρίου 2017

Τα σημεία στίξης
(τραγούδι)



Τα σημεία στίξης μέσα στις προτάσεις
άμα τα ξεχάσεις, σίγουρα θα χάσεις!
Όλα είναι χρήσιμα κι ας είναι μικρά,
θα σ’ το πουν και μόνα τους· άκουσε καλά:


– Για πες, μικρή τελεία; (κουκκίδα στη γωνία)
– Την πρόταση τελειώνω, το λέω και το δηλώνω!
– Κι εσύ, κόμμα, τι θα πεις; (μισοφέγγαρο θαρρείς)
– Τις λίστες σας χωρίζω, αναπνοή χαρίζω!
– Για πες, ερωτηματικό, ποιο είν’ το δικό σου μυστικό;
– Θέλεις να ρωτήσεις; Να με τοποθετήσεις!
– Τι λέει το θαυμαστικό; (τελίτσα, γραμμούλα με δυνατή φωνούλα)
– Εύχομαι! Θαυμάζω! Δυνατά φωνάζω!



Πάνω κάτω δυο τελείες λένε σαν μικρές κυρίες:
«Τώρα κάτι εξηγώ ή τα λόγια κάποιου χρησιμοποιώ!»
Να και τα εισαγωγικά, σαν αφτάκια μυτερά:
«Όταν τα λόγια του άλλου θα πεις, πριν και μετά, εκεί θα μας βρεις!»
Και η παύλα διαλόγου στην αρχή πάντα του λόγου:
«Όταν διάλογο αρχίσεις, να με χρησιμοποιήσεις!»

Τα σημεία στίξης μέσα στις προτάσεις
άμα τα ξεχάσεις, σίγουρα θα χάσεις!
Τώρα που σου μίλησαν, μάθε τα καλά
κι όλα σου τα κείμενα θα ’ναι φοβερά!



ΣΤΙΧΟΙ: Μαρία Καριωτάκη / ΜΟΥΣΙΚΗ: Αγάθη Παντελίδου
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: Πάνος Μουζουράκης, παιδική χορωδία Δήμου Ηρακλείου
ΒΙΒΛΙΟ: H κυρία Σιντορέ και η γραμματική... σαν παραμύθι (2017)

ΠΗΓΗ-ΕΙΚΟΝΑ: kiriasidore.blogspot.gr



Δευτέρα, 13 Φεβρουαρίου 2017

Γνωρίζοντας τις περιφερειακές ενότητες (7)

Οι ΠΕ της Στερεάς Ελλάδας

Η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας υποδιαιρείται σε πέντε περιφερειακές ενότητες. Οι τέσ­σερις είναι ηπειρωτικές (ΠΕ Ευρυτανίας, ΠΕ Φθιώτιδας, ΠΕ Φωκίδας, ΠΕ Βοιωτίας) και η μία νησιωτική (ΠΕ Εύβοιας).
● Μεγαλύτερη σε έκταση είναι η ΠΕ Φθιώτιδας και μεγαλύτερη σε πληθυσμό η ΠΕ Εύβοι­ας.
● Μικρότερη σε έκταση και πληθυσμό είναι η ΠΕ Ευρυτανίας.


(δείτε τον χάρτη σε πλήρες μέγεθος εδώ)


Η ΠΕ Φθιώτιδας και οι ανατολικές ΠΕ καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος (74,3%) από την έκταση της περιφέρειας. Εκεί κατοικεί και η πλειοψηφία (88,96%) του πληθυσμού της.


Κάθε ΠΕ περιλαμβάνει από δύο έως οκτώ δήμους, ενώ μια πόλη, όχι απαραίτητα η μεγα­λύτερη σε πληθυσμό, είναι πρωτεύουσά της.

 1  ΠΕ Ευρυτανίας


Είναι η μικρότερη σε έκταση και πληθυσμό ΠΕ της περιφέρειας και η πιο αραιοκατοικημέ­νη της χώρας. Το όνομά της προέρχεται από τους αρχαίους Ευρυτάνες, τον ισχυρότερο αλλά και βιαιότερο από τους λαούς της Αιτωλίας. Είναι ορεινή περιοχή, αποκαλείται μάλι­στα «Ελβετία της Ελλάδας» λόγω του αλπικού τοπίου της. Περιλαμβάνει τα όρη Άγραφα (από κοινού με την ΠΕ Καρδίτσας) και Τυμφρηστός (από κοινού με την ΠΕ Φθιώτιδας), καθώς και την τεχνητή λίμνη Κρεμαστών (από κοινού με την ΠΕ Αιτωλοακαρνανίας). Τη διαρρέουν οι ποταμοί Αγραφιώτης, Ταυρωπός (ή Μέγδοβας) και Κρικελιώτης.

Έκταση: 1.869 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Πληθυσμός: 20.081 κάτοικοι.
Πρωτεύουσα (και μεγαλύτερη πόλη): Καρπενήσι.
Δήμοι (2): Αγράφων, Καρπενησίου.

 2  ΠΕ Φθιώτιδας


Είναι η μεγαλύτερη σε έκταση ΠΕ της περιφέρειας. Το όνομά της προέρχεται από την αρ­χαία Φθία, πατρίδα του ομηρικού ήρωα Αχιλλέα, ενώ στο έδαφός της βρίσκονται οι Θερ­μοπύλες. Τη διαρρέει ο ποταμός Σπερχειός και περιλαμβάνει (από κοινού με γειτονικές ΠΕ) τα όρη Όθρυς, Τυμφρηστός, Οίτη και Παρνασσός. Η πρωτεύουσά της είναι και έδρα της περιφέρειας.

Έκταση: 4.439 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Πληθυσμός: 158.231 κάτοικοι.
Πρωτεύουσα (και μεγαλύτερη πόλη): Λαμία.
Δήμοι (7): Αμφίκλειας-Ελάτειας, Δομοκού, Λαμιέων, Λοκρών, Μακρακώμης, Μώ­λου-Αγίου Κωνσταντίνου, Στυλίδας.

 3  ΠΕ Φωκίδας


Το όνομά της προέρχεται από τους Φωκείς, αρχαίους κατοίκους της περιοχής. Τη διαρ­ρέει ο ποταμός Μόρνος, σχηματίζοντας την ομώνυμη τεχνητή λίμνη από την οποία υδρο­δοτείται η Αθήνα. Είναι κατά το μεγαλύτερο μέρος ορεινή και περιλαμβάνει τα όρη Βαρ­δούσια, Γκιώνα, Οίτη (τμήμα) και Παρνασσός (τμήμα). Στο έδαφός της βρίσκεται ο αρ­χαιολογικός χώρος των Δελφών, με το πιο ξακουστό μαντείο της αρχαιότητας, που από το 1987 περιλαμβάνεται στα μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO.

Έκταση: 2.121 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Πληθυσμός: 40.343 κάτοικοι.
Πρωτεύουσα (και μεγαλύτερη πόλη): Άμφισσα (στον δήμο Δελφών).
Δήμοι (2): Δελφών, Δωρίδος.

 4  ΠΕ Βοιωτίας


Το όνομά της προέρχεται από τους Βοιωτούς, αρχαίους κατοίκους της περιοχής. Η ισχυ­ρότερη πόλη τους ήταν η Θήβα, η οποία, μετά τον Πελοποννησιακό Πόλεμο και την απο­δυνάμωση της Αθήνας και της Σπάρτης, κατέκτησε για ένα μικρό διάστημα την ηγεμονία της Ελλάδας. Είναι κατά το μεγαλύτερο μέρος πεδινή και ημιορεινή, αν και περιλαμβάνει τα όρη Παρνασσός (τμήμα), Ελικώνας και Κιθαιρώνας (τμήμα). Τη διαρρέουν οι ποταμοί Βοιωτικός Κηφισός και Ασωπός, ενώ στο έδαφός της βρίσκονται οι λίμνες Υλίκη και Πα­ραλίμνη (τη μοιράζεται με την ΠΕ Εύβοιας), που τροφοδοτούν με τα νερά τους τη λίμνη του Μαραθώνα. Παλαιότερα υπήρχε και η λίμνη Κωπαΐδα, που όμως έχει αποξηρανθεί, δημιουργώντας την ομώνυμη πεδιάδα.

Έκταση: 2.952 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Πληθυσμός: 117.920 κάτοικοι.
Πρωτεύουσα: Λιβαδειά.
Μεγαλύτερη πόλη: Θήβα.
Δήμοι (6): Αλιάρτου-Θεσπιέων, Διστόμου-Αράχοβας-Αντίκυρας, Θηβαίων, Λεβαδέ­ων, Ορχομενού, Τανάγρας.

 5  ΠΕ Εύβοιας


Είναι η μεγαλύτερη σε πληθυσμό ΠΕ της περιφέρειας. Αποτελείται από την Εύβοια (το δεύτερο σε έκταση νησί της χώρας), τη Σκύρο (το μεγαλύτερο και νοτιότερο νησί των Σποράδων) κι ένα μικρό τμήμα της ηπειρωτικής Στερεάς Ελλάδας στα σύνορα με την ΠΕ Βοιωτίας. Περιλαμβάνει τα όρη Δίρφυς και Όχη και είναι κατά το μεγαλύτερο μέρος ορει­νή και ημιορεινή. Η Εύβοια είναι το ένα από τα δύο νησιά μας, στα οποία η πρόσβαση γί­νεται οδικώς (το άλλο είναι η Λευκάδα).

Έκταση: 4.168 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Πληθυσμός: 210.815 κάτοικοι.
Πρωτεύουσα (και μεγαλύτερη πόλη): Χαλκίδα.
Δήμοι (8): Διρφύων-Μεσσαπίων, Ερέτριας, Ιστιαίας-Αιδηψού, Καρύστου, Κύμης-Αλι­βερίου, Μαντουδίου-Λίμνης-Αγίας Άννας, Σκύρου, Χαλκιδέων.

ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ


ΧΑΡΤΕΣ: podilato98.blogspot.gr


Πέμπτη, 9 Φεβρουαρίου 2017

Εννέα μήνες σε τέσσερα λεπτά!

Ήταν μια συναρπαστική διαδρομή εννέα μηνών. Στο τέλος της βγήκαμε νικητές.
Έπαθλό μας ένας κόσμος θαυμαστός. Η ευχή είναι κι ευθύνη: Καλή ζωή!



| πρώτο μέρος | δεύτερο μέρος |

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: άνθρωπος


Τετάρτη, 8 Φεβρουαρίου 2017

Γνωρίζοντας τις περιφερειακές ενότητες (6)

Οι ΠΕ της Δυτικής Ελλάδας

Η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας υποδιαιρείται σε τρεις περιφερειακές ενότητες. Η μία α­νή­κει στο γεωγραφικό διαμέρισμα της Στερεάς Ελλάδας (ΠΕ Αιτωλοακαρνανίας) και οι δύο στο γεωγραφικό διαμέρισμα της Πελοποννήσου (ΠΕ Αχαΐας, ΠΕ Ηλείας).
● Μεγαλύτερη σε έκταση είναι η ΠΕ Αιτωλοακαρνανίας και μεγαλύτερη σε πληθυσμό η ΠΕ Αχαΐας.
● Μικρότερη σε έκταση και πληθυσμό είναι η ΠΕ Ηλείας.


(δείτε τον χάρτη σε πλήρες μέγεθος εδώ)


Οι πελοποννησιακές ΠΕ καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος (51,9%) από την έκταση της περιφέρειας. Εκεί κατοικεί και η πλειοψηφία (68,99%) του πληθυσμού της.


Κάθε ΠΕ περιλαμβάνει από πέντε έως εφτά δήμους, ενώ μια πόλη, όχι απαραίτητα η με­γαλύτερη σε πληθυσμό, είναι πρωτεύουσά της.

 1  ΠΕ Αιτωλοακαρνανίας


Ανήκει γεωγραφικά στη Στερεά Ελλάδα και είναι η μεγαλύτερη σε έκταση ΠΕ της περι­φέρειας (και όλης της Ελλάδας). Περιλαμβάνει το Παναιτωλικό και τα Ακαρνανικά Όρη, ενώ τη διαρρέουν οι ποταμοί Εύηνος και Αχελώος. Ο τελευταίος τη χωρίζει σε δύο τμή­ματα: την Αιτωλία (ανατολικά) και την Ακαρνανία (δυτικά). Στο έδαφός της βρίσκονται πολλές φυσικές λίμνες (Τριχωνίδα, Λυσιμαχία, Οζερός, Αμβρακία, Βουλκαριά), τεχνητές λίμνες (Κρεμαστών, Καστρακίου, Στράτου, Εύηνου) αλλά και λιμνοθάλασσες (Αιτωλικού, Μεσολογγίου, Κλείσοβας). Τα μικρά νησιά στα δυτικά ανήκουν στις ΠΕ Λευκάδας, Ιθά­κης και Κεφαλληνίας.

Έκταση: 5.461 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Πληθυσμός: 210.802 κάτοικοι.
Πρωτεύουσα: Μεσολόγγι.
Μεγαλύτερες πόλεις: Αγρίνιο, Ναύπακτος.
Δήμοι (7): Αγρινίου, Ακτίου-Βόνιτσας, Αμφιλοχίας, Θέρμου, Μεσολογγίου, Ναυπακτί­ας, Ξηρομέρου.

 2  ΠΕ Αχαΐας


Ανήκει γεωγραφικά στην Πελοπόννησο και είναι η μεγαλύτερη σε πληθυσμό ΠΕ της πε­ριφέρειας. Το όνομά της προέρχεται από τους Αχαιούς της Αργολίδας και της Λακωνίας, που την κατέλαβαν αφού τους έδιωξαν οι Δωριείς από τις αρχικές περιοχές τους. Τη δι­αρρέουν οι ποταμοί Πείρος και Σελινούντας, ενώ περιλαμβάνει τα όρη Παναχαϊκό, Χελ­μός (Αροάνια Όρη), Ερύμανθος (από κοινού με την ΠΕ Ηλείας) και είναι κατά το μεγαλύ­τερο μέρος ορεινή. Η πρωτεύουσά της είναι και έδρα της περιφέρειας.

Έκταση: 3.271 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Πληθυσμός: 309.694 κάτοικοι.
Πρωτεύουσα (και μεγαλύτερη πόλη): Πάτρα.
Δήμοι (5): Αιγιαλείας, Δυτικής Αχαΐας, Ερυμάνθου, Καλαβρύτων, Πατρέων.

 3  ΠΕ Ηλείας


Ανήκει γεωγραφικά στην Πελοπόννησο και είναι η μικρότερη σε έκταση και πληθυσμό ΠΕ της περιφέρειας. Περιλαμβάνει το όρος Ερύμανθος (από κοινού με την ΠΕ Αχαΐας), ωστόσο είναι κατά το μεγαλύτερο μέρος πεδινή. Τη διαρρέουν οι ποταμοί Πηνειός και Αλφειός, ενώ σημαντικές είναι η τεχνητή λίμνη Πηνειού και η λιμνοθάλασσα Κοτύχι. Στο έδαφός της βρίσκεται η αρχαία Ολυμπία, όπου διεξάγονταν κάθε τέσσερα χρόνια οι Ολυ­μπιακοί Αγώνες (776 π.Χ.-393 μ.Χ.), οι σημαντικότεροι πανελλήνιοι αγώνες της αρχαίας Ελλάδας.

Έκταση: 2.618 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Πληθυσμός: 159.300 κάτοικοι.
Πρωτεύουσα (και μεγαλύτερη πόλη): Πύργος.
Δήμοι (7): Ανδραβίδας-Κυλλήνης, Ανδρίτσαινας-Κρεστένων, Αρχαίας Ολυμπίας, Ζα­χάρως, Ήλιδας, Πηνειού, Πύργου.

ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ


ΧΑΡΤΕΣ: podilato98.blogspot.gr


Παρασκευή, 3 Φεβρουαρίου 2017

Γνωρίζοντας τις περιφερειακές ενότητες (5)

Οι ΠΕ της Θεσσαλίας

Η Περιφέρεια Θεσσαλίας υποδιαιρείται σε πέντε περιφερειακές ενότητες. Οι τέσσερις εί­ναι ηπειρωτικές (ΠΕ Τρικάλων, ΠΕ Καρδίτσας, ΠΕ Λάρισας, ΠΕ Μαγνησίας) και η μία νη­σιωτική (ΠΕ Σποράδων).
● Μεγαλύτερη σε έκταση και πληθυσμό είναι η ΠΕ Λάρισας.
● Μικρότερη σε έκταση και πληθυσμό είναι η ΠΕ Σποράδων.


(δείτε τον χάρτη σε πλήρες μέγεθος εδώ)


Οι ανατολικές ΠΕ (Λάρισα, Μαγνησία) καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος (55,1%) από την έκταση της περιφέρειας. Εκεί κατοικεί και η πλειοψηφία (64,73%) του πληθυσμού της.


Κάθε ΠΕ περιλαμβάνει από τρεις έως εφτά δήμους, ενώ μια πόλη, η μεγαλύτερη σε πλη­θυσμό, είναι πρωτεύουσά της.

 1  ΠΕ Τρικάλων


Τη διαρρέει ο ποταμός Πηνειός και είναι κατά το μεγαλύτερο μέρος ορεινή (η πιο ορεινή ΠΕ της περιφέρειας). Στο έδαφός της βρίσκονται τα Μετέωρα, τεράστιοι βράχοι με μονα­στήρια σε κάποιες κορυφές, που από το 1988 περιλαμβάνονται στα μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO.

Έκταση: 3.384 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Πληθυσμός: 131.085 κάτοικοι.
Πρωτεύουσα (και μεγαλύτερη πόλη): Τρίκαλα (στον δήμο Τρικκαίων).
Δήμοι (4): Καλαμπάκας, Πύλης, Τρικκαίων, Φαρκαδόνας.

 2  ΠΕ Καρδίτσας


Περιλαμβάνει τα όρη Άγραφα (από κοινού με την ΠΕ Ευρυτανίας) και τμήμα της μεγάλης Θεσσαλικής Πεδιάδας. Στο έδαφός της βρίσκονται οι τεχνητές λίμνες Πλαστήρα (ή Ταυ­ρωπού) και Σμοκόβου.

Έκταση: 2.636 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Πληθυσμός: 113.544 κάτοικοι.
Πρωτεύουσα (και μεγαλύτερη πόλη): Καρδίτσα.
Δήμοι (6): Αργιθέας, Καρδίτσας, Λίμνης Πλαστήρα, Μουζακίου, Παλαμά, Σοφάδων.

 3  ΠΕ Λάρισας


Είναι η μεγαλύτερη σε έκταση και πληθυσμό ΠΕ της περιφέρειας (δεύτερη σε έκταση σε όλη την Ελλάδα). Στο έδαφός της βρίσκονται ένα τμήμα από τον Όλυμπο (το ψηλότερο βουνό της χώρας), το μικρότερο όρος Όσσα (ή Κίσσαβος) και η κοιλάδα των Τεμπών (α­νάμεσά τους). Περιλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος της Θεσσαλικής Πεδιάδας, ενώ τη δι­αρρέουν οι ποταμοί Πηνειός, Τιταρήσιος, Ελασσονίτης και Ενιπέας. Η πρωτεύουσά της εί­ναι και έδρα της περιφέρειας.

Έκταση: 5.381 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Πληθυσμός: 284.325 κάτοικοι.
Πρωτεύουσα (και μεγαλύτερη πόλη): Λάρισα.
Δήμοι (7): Αγιάς, Ελασσόνας, Κιλελέρ, Λαρισαίων, Τεμπών, Τυρνάβου, Φαρσάλων.

 4  ΠΕ Μαγνησίας


Το όνομά της προέρχεται από τους Μάγνητες, αρχαίους κατοίκους της περιοχής. Είναι κατά το μεγαλύτερο μέρος ορεινή και περιλαμβάνει το όρος Πήλιο, όπου ζούσαν οι Κέ­νταυροι της ελληνικής μυθολογίας. Από το έδαφός της, άλλωστε, ξεκίνησε η Αργοναυτι­κή εκστρατεία. Τα τελευταία χρόνια έχει δημιουργηθεί η τεχνητή λίμνη Κάρλα στη θέση της ομώνυμης (και μεγαλύτερης) φυσικής λίμνης που αποξηράνθηκε το 1962.

Έκταση: 2.360 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Πληθυσμός: 190.010 κάτοικοι.
Πρωτεύουσα (και μεγαλύτερη πόλη): Βόλος.
Δήμοι (5): Αλμυρού, Βόλου, Ζαγοράς-Μουρεσίου, Νοτίου Πηλίου, Ρήγα Φεραίου.

 5  ΠΕ Σποράδων


Είναι η μικρότερη σε έκταση και πληθυσμό ΠΕ της περιφέρειας. Αποτελείται από το νη­σιωτικό σύμπλεγμα των Σποράδων, δηλαδή τα νησιά Σκιάθο, Σκόπελο, Αλόννησο, Περι­στέρα, Κυρα-Παναγιά και αρκετά μικρότερα (εξαιρείται η Σκύρος, το μεγαλύτερο και νο­τιότερο νησί, που ανήκει στην ΠΕ Εύβοιας). Περιλαμβάνει το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Α­λοννήσου Βορείων Σποράδων όπου ζει η μεσογειακή φώκια μονάχους μονά­χους.

Έκταση: 276 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Πληθυσμός: 13.798 κάτοικοι.
Πρωτεύουσα (και μεγαλύτερη πόλη): Σκιάθος.
Δήμοι (3): Αλοννήσου, Σκιάθου, Σκοπέλου.

ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ


ΧΑΡΤΕΣ: podilato98.blogspot.gr


Κυριακή, 29 Ιανουαρίου 2017

Γνωρίζοντας τις περιφερειακές ενότητες (4)

Οι ΠΕ της Ηπείρου

Η Περιφέρεια Ηπείρου υποδιαιρείται σε τέσσερις περιφερειακές ενότητες: την ΠΕ Ιωαν­νίνων, την ΠΕ Θεσπρωτίας, την ΠΕ Πρέβεζας και την ΠΕ Άρτας.
● Μεγαλύτερη σε έκταση και πληθυσμό είναι η ΠΕ Ιωαννίνων.
● Μικρότερη σε έκταση είναι η ΠΕ Πρέβεζας και μικρότερη σε πληθυσμό η ΠΕ Θεσπρω­τίας.


(δείτε τον χάρτη σε πλήρες μέγεθος εδώ)


Η ΠΕ Ιωαννίνων καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος (54,2%) από την έκταση της περιφέρει­ας. Εκεί κατοικεί και ο μισός (49,84%) πληθυσμός της.


Κάθε ΠΕ περιλαμβάνει από τρεις έως οκτώ δήμους, ενώ μια πόλη, η μεγαλύτερη σε πλη­θυσμό, είναι πρωτεύουσά της:

 1  ΠΕ Ιωαννίνων


Είναι η μεγαλύτερη σε έκταση και πληθυσμό ΠΕ της περιφέρειας (τρίτη σε έκταση σε ό­λη την Ελλάδα), αποτελεί μάλιστα την πιο ορεινή ΠΕ της χώρας. Περιλαμβάνει τα όρη Γράμμος, Σμόλικας, Τύμφη, Αθαμανικά (ή Τζουμέρκα) και ένα μεγάλο μέρος από τον Ε­θνικό Δρυμό Πίνδου. Τη διαρρέουν οι ποταμοί Αώος, Θύαμις (ή Καλαμάς) και Άραχθος, ενώ στο έδαφός της βρισκόταν το μαντείο της Δωδώνης, το αρχαιότερο του ελληνικού κόσμου. Η πρωτεύουσά της, που είναι και έδρα της περιφέρειας, έχει χτιστεί στη δυτική όχθη της λίμνης των Ιωαννίνων (ή Παμβώτιδας).

Έκταση: 4.990 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Πληθυσμός: 167.901 κάτοικοι.
Πρωτεύουσα (και μεγαλύτερη πόλη): Ιωάννινα (στον δήμο Ιωαννιτών).
Δήμοι (8): Βορείων Τζουμέρκων, Δωδώνης, Ζαγορίου, Ζίτσας, Ιωαννιτών, Κόνιτσας, Μετσόβου, Πωγωνίου.

 2  ΠΕ Θεσπρωτίας


Είναι η μικρότερη σε πληθυσμό ΠΕ της περιφέρειας. Το όνομά της προέρχεται από τους Θεσπρωτούς, αρχαίους κατοίκους της περιοχής. Τη διαρρέει ο ποταμός Θύαμις (ή Καλα­μάς) και είναι κατά το μεγαλύτερο μέρος ορεινή. Περιλαμβάνει μια επιμήκη λωρίδα γης στα βορειοδυτικά.

Έκταση: 1.515 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Πληθυσμός: 43.587 κάτοικοι.
Πρωτεύουσα (και μεγαλύτερη πόλη): Ηγουμενίτσα.
Δήμοι (3): Ηγουμενίτσας, Σουλίου, Φιλιατών.

 3  ΠΕ Πρέβεζας


Είναι η μικρότερη σε έκταση ΠΕ της περιφέρειας και αποτελείται από δύο τμήματα που δεν έχουν εδαφική συνέχεια (τα χωρίζει η ΠΕ Θεσπρωτίας). Τη διαρρέουν οι ποταμοί Α­χέροντας και Λούρος, ενώ είναι κατά το μεγαλύτερο μέρος ορεινή. Στο έδαφός της βρί­σκεται το νεκρομαντείο του Αχέροντα (στα βορειοδυτικά της αποξηραμένης σήμερα Αχε­ρουσίας λίμνης) αλλά και η Νικόπολη των ρωμαϊκών χρόνων, η μεγαλύτερη σωζόμενη πόλη της αρχαίας Ελλάδας.

Έκταση: 1.036 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Πληθυσμός: 57.491 κάτοικοι.
Πρωτεύουσα (και μεγαλύτερη πόλη): Πρέβεζα.
Δήμοι (3): Ζηρού, Πάργας, Πρέβεζας.

 4  ΠΕ Άρτας


Περιλαμβάνει τμήμα από τα Αθαμανικά Όρη (ή Τζουμέρκα) και είναι κατά το μεγαλύτερο μέρος ορεινή. Τη διαρρέει ο ποταμός Άραχθος, δημιουργώντας την τεχνητή λίμνη Πουρ­ναρίου, ενώ στα νότια, στον Αμβρακικό Κόλπο, βρίσκονται πολλές λιμνοθάλασσες (Ρο­διά, Τσουκαλιό, Λογαρού κ.ά.). Η πρωτεύουσα Άρτα είναι χτισμένη στη θέση της αρχαίας Αμβρακίας, πρωτεύουσας της Ηπείρου τον 3ο αιώνα π.Χ.

Έκταση: 1.662 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Πληθυσμός: 67.877 κάτοικοι.
Πρωτεύουσα (και μεγαλύτερη πόλη): Άρτα.
Δήμοι (4): Αρταίων, Γεωργίου Καραϊσκάκη, Κεντρικών Τζουμέρκων, Νικολάου Σκου­φά.

ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ


ΧΑΡΤΕΣ: podilato98.blogspot.gr