Παρασκευή, 19 Οκτωβρίου 2012

Μόνα Λίζα

Από τη Nasia28


Η Μόνα Λίζα (γνωστή και ως Τζιοκόντα, ή Πορτρέτο της Λίζα Γκεραρντίνι, συζύγου του Φρανσέσκο ντελ Τζιοκόντο) είναι μια προσωπογραφία που ζωγράφισε ο Ιταλός καλ­λι­τέ­­χνης Λεονάρντο ντα Βίντσι. Πρόκειται για ελαιογραφία σε ξύλο λεύκης, που ο­λο­κλη­ρώ­­θη­κε μέσα στη χρονική περίοδο 1503-1519. Αποτελεί ιδιοκτησία του γαλ­λι­κού κράτους, και εκτίθεται στο Μουσείο του Λούβρου, στο Παρίσι. Ο πίνακας α­πει­κο­νί­ζει μία καθιστή γυναίκα, τη Λίζα ντελ Τζιοκόντο, η έκφραση του προσώπου της ο­ποί­ας χαρακτηρίζεται συχνά ως αινιγματική. Η Μόνα Λίζα θεωρείται ως το πιο δι­ά­ση­μο έργο ζωγραφικής.

Ιστορικά στοιχεία

Ο Λεονάρντο ξεκίνησε να ζωγραφίζει τη Μόνα Λίζα το έτος 1503 ή το 1504 στη Φλω­ρε­­ντί­α της Ιταλίας. Σύμφωνα με τον σύγχρονο του Λεονάρντο, Τζιόρτζιο Βασσάρι, «...α­φό­­του ασχολήθηκε επί τέσσερα χρόνια με το έργο, το άφησε ημιτελές». Είναι γνω­στό πως αυτή ήταν μια συνήθης συμπεριφορά του Λεονάρντο ο οποίος, αρ­γό­τε­ρα, μετάνιωσε που «δεν ολοκλήρωσε ποτέ ούτε ένα έργο».

Θεωρείται πως συνέχισε να ασχολείται με τη Μόνα Λίζα για τρία χρόνια αφότου ε­γκα­τα­­στά­θη­κε στη Γαλλία και πως την τελείωσε λίγο πριν πεθάνει το 1519. Ο καλ­λι­τέ­χνης με­τέφερε τον πίνακα από την Ιταλία στη Γαλλία το 1516 όταν ο βασιλιάς Φρα­γκί­σκος Α’ τον προσκάλεσε να εργαστεί στο Clos Lucé κοντά στο βασιλικό κάστρο στην Αμπουάζ. Πιθανότατα μέσω των κληρονόμων του βοηθού του Λεονάρντο, Σα­λάι, ο βασιλιάς αγό­ρασε τον πίνακα για 4.000 écu και τον τοποθέτησε στο παλάτι της Fontainebleau, όπου παρέμεινε έως ότου δόθηκε στον Λουδοβίκο ΙΔ΄. Ο Λουδοβίκος ΙΔ΄ μετέφερε το έργο στο Παλάτι των Βερσαλιών. Μετά τη Γαλλική Επανάσταση, με­τα­φέρ­θη­κε στο Μουσείο του Λούβρου. Ο Ναπολέοντας τοποθέτησε το έργο στο δω­μά­τι­ό του, στο Παλάτι του Κε­ραμεικού. Αργότερα ο πίνακας επεστράφη στο Μουσείο του Λούβρου. Κατά τη διάρκεια του Γαλλοπρωσικού Πολέμου (1870-1871) με­τα­φέρ­θη­κε από το Λούβρο στο Brest Ar­senal.

Το αντικείμενο του έργου

Ο πίνακας πήρε το όνομά του από τη Λίζα ντελ Τζιοκόντο, που ήταν μέλος της οι­κο­γέ­νει­­ας Γκεραρντίνι από τη Φλωρεντία και την Τοσκάνη και σύζυγος του εύπορου έ­μπο­ρου μεταξιού Φρανσέσκο ντελ Τζιοκόντο. Ο πίνακας ήταν παραγγελία για το και­νού­ριο τους σπίτι και για να γιορτάσουν τη γέννηση του δεύτερου γιου τους, Αντρέα. Η ταυτότητα της εικονιζόμενης γυναίκας αναγνωρίστηκε στο Πανεπιστήμιο της Χαϊ­δελ­βέρ­γης το 2005 από έναν ειδικό που ανακάλυψε ένα σημείωμα του 1503 το οποίο εί­χε γράψει ο Αγκοστί­νο Βεσπούτσι.

Διάφορες εναλλακτικές απόψεις έχουν εκφραστεί σχετικά με το θέμα. Κάποιοι με­λε­τη­τές θεωρούν πως η Λίζα ντελ Τζιοκόντο ήταν το αντικείμενο μιας άλλης προ­σω­πο­γρα­φί­ας, και εντοπίζουν τουλάχιστον άλλους τέσσερις πίνακες στους οποίους α­να­φέ­ρε­ται ο Βασ­σάρι αποκαλώντας τους Μόνα Λίζα. O Σίγκμουντ Φρόιντ πίστευε πως το πε­ρι­ώ­νυ­μο μει­δίαμα της Μόνα Λίζα ήταν αποτέλεσμα ανάκλησης ανάμνησης της μη­τέ­ρας του Λεονάρ­ντο. Άλλες προτάσεις για την ταυτότητα της εικονιζόμενης γυ­ναί­κας είναι: η Isabella από τη Νάπολη, η Cecilia Gallerani, η Costanza d'Avalos, Δού­κισ­σα της Francavilla‎, η Isabella d'Este, η Pacifica Brandano or Brandino, η Isabela Gua­landa, η Caterina Sforza, και ο ί­διος ο Λεονάρντο. Σήμερα οι απόψεις των ιστορικών της τέχνης συγκλίνουν στην ιδέα πως ο πίνακας απεικονίζει τη Λίζα ντελ Τζιοκόντο, που πάντα ήταν η παραδοσιακή άποψη.

Η κλοπή του πίνακα

Η φήμη του πίνακα αυξήθηκε όταν η Μόνα Λίζα κλάπηκε στις 21 Αυγούστου του 1911. Την επόμενη μέρα, ο Louis Béroud, ένας ζωγράφος, περπατώντας στο Λού­βρο, πήγε στο Salon Carré όπου εκτίθονταν η Μόνα Λίζα επί πέντε χρόνια. Ωστόσο στο σημείο ό­που έπρεπε να βρίσκεται ο πίνακας, υπήρχαν τέσσερις σιδερένιοι πάσ­σα-
Αφού κλάπηκε ο πίνακας...
λοι. Ο Béroud ενημέρωσε τον υπεύθυνο της α­σφά­λει­ας εκεί­νου του τομέα, ο οποίος νό­μι­ζε πως ο πίνακας φωτογραφιζόταν για ε­μπο­ρι­κούς λόγους. Λί­γες ώρες αργότερα, ο Bé­roud μαζί με τον επι­κεφαλής της α­σφά­λει­ας του τομέα επικοινώνη­σαν με τον ε­πι­κε­φα­λής του τομέα, και επιβε­βαιώθηκε πως η Μόνα Λί­ζα δε βρισκόταν με τους φω­το­γρά­φους. Το Λούβρο έκλεισε για μια ε­βδο­μά­δα για να δι­ευ­κο­λυν­θεί η έρευνα για την κλοπή.

Ο Γάλλος ποιητής Γκιγιόμ Απολινέρ, θε­ω­ρή­θη­­κε ύποπτος, συνελήφθη και φυλακίστηκε. Ο Α­πολινέρ προσπάθησε να εμπλέξει στην υ­πό­θε­­ση τον φίλο του, Πάμπλο Πικάσο, ο ο­ποί­ος ε­πίσης ανακρίθηκε, αλλά αργότερα και οι δύο απαλλάχθηκαν των κατηγοριών. Ε­κεί­νη τη χρονική περίοδο επικράτησε η ε­ντύ­πω­ση πως ο πίνακας είχε χαθεί ο­ρι­στι­κά, ωστόσο δύ­ο χρόνια αργότερα α­να­κα­λύ­φθη­κε ο πραγματικός δράστης. Η Μόνα Λί­ζα είχε κλαπεί από τον Vincenzo Peruggia, υπάλληλο του Λούβρου, ο οποίος μπήκε στο μουσείο κάποια στιγμή κατά τη διάρκεια της ημέρας, κρύφτηκε σε μία ντουλάπα και βγήκε από το μουσεί­ο αφού αυτό είχε κλείσει, κρύβοντας τον πίνακα κάτω από το παλ­τό του. Ο Peruggia ή­ταν ένας Ιταλός πατριώτης που πίστευε πως ο πίνακας του Λε­ο­νάρ­ντο έπρεπε να επι­στραφεί στην Ι­τα­λί­α και να εκτίθεται σε ιταλικό μουσείο. Έ­να από τα κίνητρα του Peruggia πιθανόν να ήταν και το γεγονός ότι ένας φίλος του που­λού­σε αντίγραφα του πίνακα, η αξία των οποίων θα αυξανόταν ραγδαία μετά την κλο­πή του αυθεντικού. Αφού κράτησε τον πίνακα στο διαμέρισμά του για δύο χρό­νια, τελικά συνελήφθη όταν προσπάθησε να τον πουλήσει στους διοικητές της Γκα­λε­ρί Uffizi στη Φλωρεντία. Ο πίνακας ε­κτέ­θη­κε σε διάφορα μέρη σε όλη την Ιταλία και επεστράφη στο Μουσείο του Λούβρου το 1913. Ο Peruggia επικροτήθηκε στην Ι­τα­λί­α για τον πατριωτισμό του και εξέτισε ποινή φυλάκισης έξι μηνών για το έγκλημα που διέπραξε.

Το αντίγραφο του πίνακα στο Μουσείο ντελ Πράδο

Το 2012 ανακοινώθηκε πως στο Μουσείο ντελ Πράδο υπάρχει πίνακας που είναι α­ντί­­γρα­φο της Μόνα Λίζα και δημιουργήθηκε την ίδια χρονική περίοδο με τον αυθεντικό πί­­να­κα. Ο πίνακας παλαιότερα θεωρούνταν ως ένα από τα πολλά μεταγενέστερα α­ντί­γρα­­φα του αρχικού έργου ωστόσο μετά από επεξεργασία προέκυψε πως πι­θα­νό­τα­τα δημι­ουργήθηκε παράλληλα με τον πρωτότυπο.

Η κανονική Μόνα Λίζα και το αντίγραφό της

Ο δημιουργός του αντίγραφου δεν ήταν ο Λεονάρντο αλλά πιθανότατα κάποιος μα­θη­τής του, ίσως ο Φραντσέσκο Μέλτσι, που εργαζόταν στο ίδιο εργαστήριο με τον Ντα Βίντσι και ζωγράφισε το έργο την ίδια περίοδο που ο Ντα Βίντσι ζωγράφισε την Τζιο­κόντα. Ο πίνακας απεικονίζει τη Μόνα Λίζα αρκετά νεότερη σε σχέση με την πρω­τό­τυ­πη απεικόνι­σή της. Επίσης η εικονιζόμενη δεν παρουσιάζεται εξιδανικευμένη στο α­ντί­γρα­φο το οποίο για αυτόν τον λόγο ίσως αποτελεί μια πιο ακριβή περιγραφή της συ­γκε­κρι­μέ­νης γυναίκας. Χαρακτηριστικό του δεύτερου πίνακα είναι πως ο δη­μι­ουρ­γός του έχει σχεδιάσει και φρύδια στη εικονιζόμενη κάτι που λείπει πλήρως από τον αρ­χι­κό πίνακα.

ΠΗΓΗ: ;

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: ζωγραφική


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Παρακαλώ μη γράφετε με greeklish ή κεφαλαία (σημαίνει ότι φωνάζετε), γιατί τα σχόλια θα διαγράφονται. Πριν τη δημοσίευση ελέγξτε για τυχόν λάθη απροσεξίας, πατώντας στο κουμπί «Προεπισκόπηση». Περισσότερα εδώ.